नेपालमा ‘कमिशन संस्कृति’को जाल : दैनिक जीवनदेखि विकास निर्माणसम्म ‘कट’को प्रभाव

काठमाडौं । नेपालमा बढ्दो ‘कमिशन संस्कृति’बारे सामाजिक सञ्जालमा फेरि बहस चर्किएको छ।

फ्रीलान्स लेखक तथा सामाजिक टिप्पणीकार दिल निसानी मगरले हालै सामाजिक सञ्जाल फेसबुकमा लेखेको एक स्टाटसले यो विषयलाई पुनः चर्चामा ल्याएको हो।

मगरले आफ्नो धारणा सार्वजनिक गर्दै समाजका विभिन्न तहमा ‘कमिशन’ लिने–दिने प्रवृत्ति सामान्यजस्तै बन्दै गएको संकेत गरेका छन्। सहरका पर्यटकीय क्षेत्रदेखि यातायात व्यवस्थासम्म सानातिना काममा समेत कमिशन चल्ने गरेको अनुभव उनले उल्लेख गरेका छन्।

उनको भनाइअनुसार रोजगारीका अवसर मिलाउने नाममा हुने लेनदेनदेखि सरकारी कार्यालयमा फाइल अगाडि बढाउने प्रक्रियासम्म ‘कट’ बिना काम अघि नबढ्ने अवस्था रहेको देखिन्छ। विकास निर्माणका योजनामा समेत कर्मचारी र ठेकेदारबीच कमिशनको चलखेलले काम ढिलाइ हुने तथा गुणस्तरमा असर पर्ने गरेको संकेत गरिएको छ।

व्यक्तिगत अनुभव जोड्दै उनले सानै उमेरदेखि ‘काम गरेबापत केही पाउने’ मानसिकता समाजमा विकसित हुँदै आएको र अहिले त्यसले ठूलो रूप लिएको तर्क गरेका छन्। उनले व्यंग्यात्मक शैलीमा समाजका विभिन्न क्षेत्रमा कमिशन खोज्ने प्रवृत्ति गहिरिँदै गएको उल्लेख गरेका हुन् ।

सुशासनको मुद्दा उठाउने राजनीतिक दलहरूमाथि पनि उनले प्रश्न उठाएका छन्। विशेषगरी राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीसम्बन्धी विभिन्न समाचारतर्फ संकेत गर्दै उनले राजनीतिमा समेत आर्थिक चलखेलको आशंका व्यक्त गरेका छन्।

उनको यो धारणा सामाजिक सञ्जालमा व्यापक रूपमा साझा हुँदै बहसको विषय बनेको छ। धेरै प्रयोगकर्ताहरूले नेपालमा फैलिएको भ्रष्टाचार, दलाल प्रवृत्ति र कमजोर सुशासनप्रति चिन्ता व्यक्त गर्दै आएका हुन् ।

विश्लेषकहरूका अनुसार यस्ता प्रवृत्तिले विकास निर्माणमा ढिलाइ, सेवा प्रवाहमा झन्झट र महँगोपन बढाउनुका साथै आम नागरिकलाई प्रत्यक्ष असर पारिरहेको छ।

पछिल्लो बहसले पुनः एकपटक सुशासन र पारदर्शिताको आवश्यकता औँल्याएको छ।